هوش مصنوعی حملات سایبری را تشدید می‌کند؛ کسب‌وکارهای کوچک در معرض خطر

هوش مصنوعی می‌تواند حملات سایبری را برای هکرها سریع‌تر و گسترده‌تر کند؛ اما سازمان‌هایی که ممکن است هدف این حملات قرار بگیرند، از بیمارستان‌های محلی تا کسب‌وکارهای کوچک و خیریه‌ها، اغلب توان مالی و نیروی متخصص کافی برای دفاع ندارند. گزارشی از The Verge با روایت تجربه یک سازمان غیرانتفاعی در ایالت آلاباما و گفت‌وگو با کارشناسان و مدیران کسب‌وکارها هشدار می‌دهد که با خودکارترشدن ابزارهای حمله، فاصله میان مهاجمان و مدافعان ممکن است بیشتر شود؛ آن هم در بخش‌هایی که اختلال در خدماتشان پیامدهای جدی برای مردم دارد.

وقتی یک حمله، سازمانی کوچک را از کار می‌اندازد

در ماه مارس، جنیس مالون، مدیر سازمان غیرانتفاعی Vivian’s Door، تماس‌هایی از افرادی دریافت کرد که درباره فعالیت مشکوک این سازمان هشدار می‌دادند. دریافت‌کنندگان ایمیل‌هایی درخواست‌کننده پول می‌گفتند پیام از طرف Vivian’s Door فرستاده شده است؛ درحالی‌که مالون آن‌ها را ارسال نکرده بود.

این سازمان در آلاباما به کسب‌وکارهای متعلق به اقلیت‌ها و گروه‌های کم‌برخوردار خدمات آموزشی و حمایتی می‌دهد و در جریان فعالیت خود به برخی اطلاعات مالی این شرکت‌ها دسترسی دارد. گروه فناوری اطلاعات طرف قرارداد Vivian’s Door برای بررسی رخداد و بستن راه نفوذ، سامانه‌های سازمان را به‌مدت سه روز از دسترس خارج کرد. این توقف حدود سه‌هزار دلار هزینه روی دست سازمان گذاشت و در همان مدت فعالیت‌هایش نیز مختل شد.

مالون نگران بود اطلاعات شرکت‌هایی که Vivian’s Door به آن‌ها کمک می‌کرد در معرض خطر قرار گرفته باشد. بااین‌حال، نمی‌دانست حمله را یک هکر انجام داده یا سامانه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی در آن نقش داشته است؛ همچنین نمی‌توانست مطمئن باشد که حملات دیگری در راه نیست. گزارش نمی‌گوید هوش مصنوعی در این رخداد دخیل بوده، اما تردید مالون نشان می‌دهد سازمان‌های کوچک در فضایی فعالیت می‌کنند که تشخیص منشأ تهدیدها برایشان آسان نیست.

او به The Verge گفته است که سازمان کوچکی مانند Vivian’s Door نه بودجه استخدام نیروی امنیتی شبانه‌روزی را دارد و نه می‌تواند کارکنانی را برای جست‌وجوی مداوم آسیب‌پذیری‌های ناشناخته به کار بگیرد. هزینه ناگهانی تقویت سامانه‌ها نیز به‌سادگی قابل‌تحمل نیست؛ به‌ویژه وقتی سازمان باید هم‌زمان حقوق کارکنان و هزینه‌های روزمره را بپردازد.

عامل‌های هوشمند، توان بیشتری برای مهاجمان فراهم می‌کنند

به‌گزارش The Verge، ابزارهای هوش مصنوعی در ماه‌های اخیر در کارهایی مانند کدنویسی و امنیت سایبری توانمندتر شده‌اند و می‌توان آن‌ها را در مقیاس وسیع به کار گرفت. «عامل هوش مصنوعی» سامانه‌ای است که می‌تواند با دخالت کمتر انسان، چند مرحله از یک کار را دنبال کند. چنین قابلیتی در کنار مهارت فنی، به مهاجم اجازه می‌دهد بخشی از کارهایی را که پیش‌تر به یک گروه متخصص نیاز داشت، خودکار کند.

در نتیجه، تهدید فقط متوجه هدف‌های بزرگ و پردرآمد نیست. گزارش می‌گوید حتی افرادی با دانش محدود از هوش مصنوعی ممکن است از ابزارهای خودکار برای آزمودن یا اجرای حمله استفاده کنند؛ رویکردی که گاهی «هک‌کردن با حال‌وهوای کدنویسی» نامیده می‌شود. وقتی انجام عملیات با کمک عامل‌ها آسان‌تر شود، مهاجم می‌تواند به‌جای تمرکز بر چند هدف خاص، سازمان‌های بیشتری را هدف بگیرد.

Anthropic در اوت ۲۰۲۵ اعلام کرد یک گروه مجرمان سایبری از Claude Code برای اخاذی از سازمان‌هایی در حوزه سلامت، خدمات اضطراری، نهادهای مذهبی و بخش دولتی استفاده کرده است. جیکوب کلاین، مدیر تیم اطلاعات تهدید این شرکت، در آن زمان گفته بود که سامانه‌های عامل‌محور می‌توانند به یک فرد امکان انجام کاری را بدهند که پیش‌تر به گروهی از افراد ماهر نیاز داشت.

در سوی دفاع، مدل‌های پیشرفته می‌توانند آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری را پیدا کنند؛ آسیب‌پذیری یعنی نقصی که مهاجم ممکن است برای نفوذ یا ایجاد اختلال از آن بهره ببرد. طبق گزارش، Mythos از Anthropic شمار زیادی از این نقص‌ها را شناسایی کرده و Microsoft برای رفع آن‌ها با فشار روبه‌روست. بااین‌حال، دسترسی به مدل‌های قدرتمندی مانند Mythos و Astra از OpenAI محدود است و به سازمان‌های منتخب، ازجمله Nvidia، Google و Apple و شماری از ارائه‌دهندگان زیرساخت حیاتی داده می‌شود. هزینه احتمالی این ابزارها نیز می‌تواند دسترسی سازمان‌های کوچک‌تر را دشوار کند.

فاصله میان سازمان‌های بزرگ و محلی

کارشناسانی که با The Verge گفت‌وگو کرده‌اند، از نابرابری میان توان دفاعی شرکت‌های بزرگ و سازمان‌های محلی نگران‌اند. بانک‌های بزرگ یا شرکت‌های فناوری منابع بیشتری برای تیم امنیت، ابزارهای تخصصی و پاسخ به رخداد دارند؛ در مقابل، یک بانک محلی، درمانگاه، فروشگاه کوچک یا سازمان غیرانتفاعی ممکن است فقط یک گروه فناوری اطلاعات بیرونی داشته باشد یا بخشی از کارهای فنی را به کارکنان دیگر بسپارد.

مایکل کلاینمن، مسئول سیاست‌گذاری آمریکا در Future of Life Institute، می‌گوید سازمان‌های کوچک و متوسط ممکن است به‌دلیل افزایش توان تعداد محدودی از هکرها با استفاده از عامل‌های هوش مصنوعی، به‌ویژه در معرض خطر باشند. به گفته او، این سازمان‌ها با وجود اندازه محدودشان خدمات مهمی در سطح جامعه ارائه می‌کنند؛ از بانک‌های اعتباری و شبکه‌های برق محلی گرفته تا بیمارستان‌ها. در گذشته، تعداد محدود مهاجمان می‌توانست عاملی محدودکننده باشد، اما خودکارشدن بخشی از کارها این مانع را کاهش می‌دهد.

این نگرانی تنها به سازمان‌های غیرانتفاعی محدود نیست. کریگ اسمیت، مدیرعامل The Cool Hardware Company، می‌گوید هوش مصنوعی می‌تواند در اداره روزانه کسب‌وکار و جبران کمبود کارکنان مفید باشد، اما وابستگی شرکت‌های کوچک به سامانه‌های دیگران نیز خطر ایجاد می‌کند. شرکت او از ابزارهای Microsoft و سامانه‌های Ace Hardware برای فرایندهایی مانند خرید و تحویل استفاده می‌کند. اگر این خدمات از کار بیفتند، اداره فروشگاه دشوار خواهد شد. اسمیت از نوآوری استقبال می‌کند، اما بر ضرورت مسئولیت‌پذیری در کنار تغییرات فناورانه تأکید دارد.

مایک هیوستون، مدیر Takoma Park Silver Spring Co-op در ایالت مریلند، پیش‌تر با حمله‌هایی مواجه شده که در آن‌ها از بستر خرید اینترنتی فروشگاه برای آزمایش هزاران شماره کارت اعتباری سرقت‌شده استفاده شده است. حتی اگر بیشتر تراکنش‌ها رد شوند، هزینه‌های پردازش می‌تواند در مدت کوتاهی به هزاران دلار برسد. او می‌گوید اقدام‌های حفاظتی انجام‌شده مصونیت کامل ایجاد نمی‌کنند. فروشگاه که قصد دارد شعبه دیگری راه‌اندازی کند، می‌خواهد برای نخستین‌بار فرایندهای تازه‌ای برای آزمایش و شناسایی آسیب‌پذیری‌ها به کار بگیرد و بیمه مسئولیت فناوری اطلاعات نیز تهیه کرده است.

پاتریشیا اگر، مسئول امنیت Proton، هشدار می‌دهد که پذیرش سریع ابزارهای هوش مصنوعی بدون آماده‌سازی فرایندها و کنترل‌های امنیتی می‌تواند خودش به آسیب‌پذیری تازه‌ای تبدیل شود. وقتی از کارکنان خواسته می‌شود راه‌هایی برای استفاده از هوش مصنوعی پیدا کنند، ممکن است ابزارهای تازه پیش از آن وارد کار روزانه شوند که سازمان سیاست‌های امنیتی لازم را تنظیم کرده باشد. به‌گفته او، جبران این فاصله پس از رواج ابزارها دشوار است.

چرا بیمارستان‌ها هدف پرهزینه‌ای هستند؟

بخش سلامت از پرمخاطره‌ترین حوزه‌ها در برابر حمله‌های سایبری است؛ زیرا مراقبت از بیمار به سامانه‌های دیجیتال وابسته است. پزشکان و کارکنان درمان برای دیدن سوابق پزشکی، حساسیت‌ها و داروهای بیمار به اطلاعات ثبت‌شده دسترسی دارند. اگر سامانه‌ها از کار بیفتند، رسیدگی به بیمار ممکن است به تأخیر بیفتد یا انجام آن دشوار شود. گزارش یادآوری می‌کند حمله باج‌افزاری در سال ۲۰۲۱، فعالیت‌های مهم Scripps Health در کالیفرنیا را مختل کرد و اطلاعات بیماران را در معرض خطر قرار داد.

یک گزارش در سال ۲۰۲۴، سلامت را پس از دولت‌ها در جایگاه دوم از نظر میزان حمله سایبری در سطح جهان قرار داده بود. بنا بر همان گزارش، درخواست اولیه مهاجمان باج‌افزار در بسیاری از موارد از چهار میلیون دلار فراتر می‌رفت. این نوع حمله معمولاً با قفل‌کردن یا مختل‌کردن دسترسی به داده‌ها همراه است و مهاجم برای بازگرداندن دسترسی، پول مطالبه می‌کند.

شان کلی، مدیر ارشد پزشکی شرکت امنیت سلامت Imprivata و پزشک پیشین اورژانس، می‌گوید بیمارستان‌ها به‌دلیل اهمیت فوری داده‌ها و خدماتشان می‌توانند هدف جذابی برای اخاذی باشند. در زمان اختلال، بیمارستان ممکن است با تأخیر در مراقبت، کاهش درآمد و فشار بر کارکنان روبه‌رو شود. او همچنین می‌گوید حمله به یک بیمارستان می‌تواند به مراکز درمانی اطراف هم اثر بگذارد؛ برای مثال، با افزایش زمان انتظار یا انتقال بیماران به مراکز دیگر.

با وجود این خطرها، مراکز درمانی همیشه بودجه‌ای متناسب با حساسیت کارشان ندارند. لیندا استیونسون، مدیر عملیات و اطلاعات Fisher-Titus Medical Center در اوهایو، می‌گوید این مرکز از خدمات یک شرکت بیرونی برای مدیریت ریسک سایبری استفاده می‌کند و دو سال پیش نخستین تحلیل‌گر امنیت سایبری خود را استخدام کرد؛ اما همچنان فقط یک نفر در این جایگاه دارد. به‌گفته او، بیمارستان مجموعه‌ای پیچیده از فعالیت‌هاست و محافظت از داده‌ها به محافظت از بیماران گره خورده است.

کلی می‌گوید برخی بیمارستان‌های روستایی از کارکنان فناوری اطلاعات و بودجه محدودتری برخوردارند و ممکن است هنوز از نرم‌افزارها و زیرساخت‌های قدیمی استفاده کنند. درحالی‌که همین سازمان‌ها باید در برابر تهدیدهایی دفاع کنند که با کمک ابزارهای تازه می‌توانند سریع‌تر و در مقیاسی بزرگ‌تر انجام شوند.

این خبر برای چه کسانی اهمیت دارد

هشدار مطرح‌شده فقط به مدیران امنیت سایبری یا شرکت‌های فناوری مربوط نیست. بیمارانی که برای دسترسی به سوابق و خدمات درمانی به سامانه‌های بیمارستان وابسته‌اند، مشتریان بانک‌ها و فروشگاه‌های محلی، کارکنان کسب‌وکارهای کوچک و نهادهایی که داده‌های حساس نگه می‌دارند، همگی ممکن است پیامد اختلال در این سامانه‌ها را تجربه کنند.

برای مدیران سازمان‌های کوچک، موضوع اصلی فقط انتخاب ابزار هوش مصنوعی نیست؛ چگونگی استفاده از آن و آمادگی برای رخدادهای امنیتی نیز اهمیت دارد. برای سیاست‌گذاران و ارائه‌دهندگان خدمات فناوری هم پرسش این است که چگونه می‌توان توان دفاعی را به سازمان‌هایی رساند که نه بودجه شرکت‌های بزرگ را دارند و نه می‌توانند بدون وقفه فعالیت کنند. در گزارش، مالون یادآوری می‌کند که معمولاً سازمان فقط پس از کشف یک نقص می‌فهمد کجا آسیب‌پذیر بوده است؛ اما با افزایش توان ابزارهای خودکار، همین تأخیر می‌تواند برای نهادهایی با منابع محدود پرهزینه‌تر شود.