AMD با پرداخت ۸.۲ میلیارد دلار World Labs را می‌خرد

شرکت تراشه‌ساز AMD در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که استارتاپ هوش مکانی World Labs را در معامله‌ای تمام‌سهامی به ارزش حدود ۸.۲ میلیارد دلار خریداری می‌کند؛ توافقی که قرار است تا پایان سال ۲۰۲۶، مشروط به دریافت مجوزهای قانونی، نهایی شود. بر اساس اعلام AMD، Fei-Fei Li، بنیان‌گذار World Labs و از چهره‌های شناخته‌شده پژوهش هوش مصنوعی، پس از تکمیل معامله به‌عنوان معاون اجرایی و دانشمند ارشد به تیم رهبری این شرکت می‌پیوندد. این خرید، تخصص در ساخت مدل‌هایی برای فهم و شبیه‌سازی محیط‌های سه‌بعدی را به شرکتی می‌آورد که می‌خواهد جایگاه خود را در بازار زیرساخت هوش مصنوعی تقویت کند.

نقش Fei-Fei Li و جزئیات توافق

طبق اعلام AMD، Li مستقیماً به Lisa Su، مدیرعامل شرکت، گزارش خواهد داد و هدایت پژوهش‌های پیشرفته را بر عهده می‌گیرد. ارزش معامله حدود ۸.۲ میلیارد دلار اعلام شده و پرداخت آن به‌صورت سهام انجام می‌شود. بااین‌حال، توافق تا پیش از دریافت تأییدیه‌های نظارتی نهایی نیست و شرکت‌ها انتظار دارند فرایند آن تا پایان ۲۰۲۶ به نتیجه برسد.

Li در نوشته‌ای درباره این توافق استدلال کرد که گسترش پژوهش‌های هوش مصنوعی به پیوند نزدیک‌تری میان تحقیق و سخت‌افزار نیاز دارد. از دیدگاه او، بی‌توجهی به طراحی سخت‌افزار می‌تواند بهره‌وری سامانه‌های هوش مصنوعی را محدود کند. این توضیح با منطق راهبردی AMD هم‌راستاست: شرکت می‌خواهد علاوه بر ساخت تراشه، درک بیشتری از نرم‌افزارها و فرایندهایی به دست آورد که بار کاری هوش مصنوعی را شکل می‌دهند.

World Labs در اوایل ۲۰۲۴ در سان‌فرانسیسکو به‌دست Li و پژوهشگران Ben Mildenhall و Justin Johnson تأسیس شد و بنا بر گزارش منبع حدود ۷۰ کارمند دارد. خرید این شرکت، تیم و تخصص پژوهشی آن را وارد AMD می‌کند؛ درحالی‌که محصولاتش هنوز در مرحله‌ای هستند که محور اصلی فعالیت شرکت را پژوهش درباره مدل‌های جهان تشکیل می‌دهد.

مدل‌های جهان چه تفاوتی با مدل‌های زبانی دارند؟

World Labs روی «مدل‌های جهان» کار می‌کند؛ سامانه‌های هوش مصنوعی‌ای که می‌توانند محیط‌های سه‌بعدی را از ورودی‌هایی مانند متن، تصویر و ویدئو تولید یا بازسازی کنند و تغییرات آن محیط‌ها را شبیه‌سازی کنند. این رویکرد به‌جای تمرکز صرف بر زبان، می‌کوشد ساختار فضا و اشیای واقعی را نیز در محاسبات مدل وارد کند. به زبان ساده، هدف آن است که هوش مصنوعی فقط درباره یک صحنه توضیح ندهد، بلکه بتواند روابط مکانی و ویژگی‌های آن را هم بازنمایی کند.

World Labs در اوایل سپتامبر محصول نخست خود، Atlas، را معرفی کرد. به گفته گزارش، این مدل می‌تواند با استفاده از چند تصویر، صحنه‌های فضایی کامل را تولید، بازسازی و شبیه‌سازی کند. ورودی محدود تصویری در این کاربرد اهمیت دارد، زیرا سامانه باید از نماهای موجود تصویری از محیطی بسازد که تمام جزئیات آن مستقیماً در تصاویر دیده نمی‌شود. بااین‌حال، اطلاعات ارائه‌شده درباره Atlas توصیف قابلیت‌های اعلام‌شده است و به‌تنهایی معیاری برای سنجش عملکرد آن در کاربردهای واقعی فراهم نمی‌کند.

فرض محوری World Labs این است که زبان به‌تنهایی برای ساخت سامانه‌های توانمند کافی نیست. Li در نوشته‌ای این ایده را با تأکید بر این نکته بیان کرده که جهان از اشیای واقعی تشکیل شده است، نه صرفاً از واژه‌ها. این بحث به محدودیت‌های مدل‌های چندوجهی زبانی هم مربوط می‌شود؛ مدل‌هایی که می‌توانند متن و تصویر را پردازش کنند، اما لزوماً درک قابل‌اتکایی از فاصله، جهت، اندازه یا رفتار فیزیکی اشیا ندارند.

چرا AMD به این تخصص نیاز دارد؟

Li در مقاله‌ای مفصل درباره محدودیت مدل‌های چندوجهی زبانی نوشته است که این سامانه‌ها در برآورد فاصله‌ها، جهت‌ها و اندازه‌ها عملکردی اندکی بهتر از حد تصادفی دارند. به گفته او، این مدل‌ها همچنین در چرخاندن ذهنی اشیا یا پیش‌بینی اصول پایه فیزیک ضعف دارند. چنین محدودیت‌هایی برای کارهایی که نیازمند تعامل با محیط واقعی‌اند اهمیت پیدا می‌کند؛ از پژوهش علمی و سرگرمی گرفته تا رباتیک.

مدل‌های جهان از سوی برخی پژوهشگران گامی مهم پس از مدل‌های صرفاً زبانی تلقی می‌شوند. Demis Hassabis، یکی از بنیان‌گذاران Google DeepMind، آن‌ها را مرحله‌ای مهم در مسیر هوش مصنوعی عمومی دانسته است. همچنین یک گروه پژوهشی بین‌المللی به رهبری دانشگاه پکن چارچوبی به نام OpenWorldLib پیشنهاد کرده که برای مدل جهان سه توانایی در نظر می‌گیرد: درک محیط، تعامل با آن و به‌خاطر سپردن تعامل‌های پیشین. این چارچوب نشان می‌دهد که موضوع تنها ساخت تصاویر سه‌بعدی نیست؛ سامانه باید بتواند درباره محیط اطلاعات کسب کند و آن را در طول زمان دنبال کند.

برای AMD، خرید World Labs فقط به محصولی مانند Atlas محدود نمی‌شود. Lisa Su در گفت‌وگو با Bloomberg Television گفته است که شناخت کامل‌تر از فرایندهای هوش مصنوعی، از ابتدا تا انتها، به ساخت سامانه‌های بهتر کمک می‌کند. در این نگاه، آشنایی با نحوه طراحی و اجرای مدل‌ها می‌تواند در تصمیم‌گیری درباره نسل‌های بعدی سخت‌افزار به کار بیاید. خود AMD هم اعلام کرده است که می‌خواهد از این خرید برای عمیق‌ترکردن شناخت خود از چگونگی ساخته‌شدن بارهای کاری هوش مصنوعی استفاده کند.

رقابت با NVIDIA و ارزش‌گذاری World Labs

این خرید در شرایطی انجام می‌شود که AMD می‌کوشد فاصله خود را با NVIDIA در بازار تراشه‌های هوش مصنوعی کاهش دهد. طبق ارقام ذکرشده در گزارش، ارزش بازار AMD حدود یک تریلیون دلار و ارزش بازار NVIDIA نزدیک به پنج تریلیون دلار است؛ فاصله‌ای که نشان می‌دهد دو شرکت از نظر اندازه مالی در یک سطح قرار ندارند. بااین‌حال، خرید World Labs می‌تواند نشانه‌ای از تلاش AMD برای گسترش توانمندی‌های خود فراتر از طراحی تراشه باشد.

NVIDIA سال‌هاست تراشه‌های هوش مصنوعی را در کنار مدل‌ها و خدمات نرم‌افزاری عرضه می‌کند و با توسعه مدل‌های دارای وزن‌های باز و خدمات خود، اکوسیستمی پیرامون سخت‌افزارش می‌سازد. گزارش همچنین به خرید پلتفرم هوش مصنوعی Hugging Face به‌دست NVIDIA با ارزش ۱۳ میلیارد دلار اشاره می‌کند و آن را بخشی از همین راهبرد می‌داند. در چنین رقابتی، داشتن تخصص در مدل‌ها می‌تواند به سازنده سخت‌افزار کمک کند نیازهای نرم‌افزارها را بهتر درک کند و محصولات خود را با آن نیازها هماهنگ سازد؛ هرچند نتیجه عملی چنین راهبردی به چگونگی ادغام تیم و پژوهش‌ها بستگی دارد.

World Labs پیش از توافق با AMD، در سال ۲۰۲۴ دور سرمایه‌گذاری سری A به ارزش ۲۳۰ میلیون دلار جذب کرده بود؛ از جمله سرمایه‌گذاران آن Andreessen Horowitz، NVIDIA و AMD بودند. در اوایل ۲۰۲۵ نیز این شرکت یک میلیارد دلار دیگر از پشتیبانی سرمایه‌گذارانی مانند Autodesk دریافت کرد. Bloomberg ارزش‌گذاری آن در آن مقطع را حدود پنج میلیارد دلار گزارش کرده بود. قیمت اعلام‌شده برای خرید، یعنی ۸.۲ میلیارد دلار، نشان می‌دهد ارزش‌گذاری شرکت در فاصله‌ای کوتاه افزایش چشمگیری داشته است.

این رشد ارزش‌گذاری، در عین حال، پرسش‌هایی درباره هزینه‌های بالای توسعه هوش مصنوعی پیش می‌کشد. منبع گزارش احتمال می‌دهد سرمایه‌ای که World Labs جذب کرده، با وجود رقم قابل‌توجه، برای رقابت مستقل با آزمایشگاه‌ها و شرکت‌های بزرگ فناوری کافی نبوده باشد. این برداشت را باید از مفاد رسمی معامله جدا کرد: AMD ارزش توافق را اعلام کرده، اما انگیزه دقیق خرید و ارزیابی داخلی شرکت از توان مالی World Labs به‌طور کامل در اطلاعات منتشرشده شرح داده نشده است. آنچه روشن است، انتقال تیم پژوهشی و تخصص این استارتاپ به شرکتی است که می‌خواهد از این دانش در برنامه‌ریزی سخت‌افزاری خود بهره ببرد.

این خبر برای چه کسانی اهمیت دارد

این معامله برای فعالان بازار تراشه و هوش مصنوعی مهم است، چون نشان می‌دهد رقابت شرکت‌های سخت‌افزاری می‌تواند به خرید تیم‌های پژوهشی و کسب‌وکارهای نرم‌افزاری نیز کشیده شود. برای پژوهشگران و توسعه‌دهندگان رباتیک، مدل‌های جهان به‌دلیل تمرکزشان بر فضا، اشیا و تعامل با محیط اهمیت دارند؛ هرچند توانایی‌های اعلام‌شده هنوز باید در کاربردهای واقعی سنجیده شوند. سرمایه‌گذاران نیز با معامله‌ای روبه‌رو هستند که ارزش چشمگیری برای یک استارتاپ جوان تعیین کرده و ارزش تخصص نیروی انسانی و پژوهشی را در رقابت هوش مصنوعی برجسته می‌کند. در نهایت، میزان اثرگذاری این خرید به نهایی‌شدن توافق، ادغام World Labs در AMD و تبدیل دانش آن به محصولات و سخت‌افزارهای عملی وابسته خواهد بود.