پرداخت گوگل به ناشران برای محتوای پاسخ‌های هوش مصنوعی ناهمگون است

پرداخت گوگل به ناشران بابت محتوایی که در پاسخ‌های هوش مصنوعی این شرکت به کار می‌رود، از نظر میزان و شفافیت یکسان نیست؛ گزارشی که The Decoder با استناد به The Information منتشر کرده، از مشارکت حدود ۱۰۰ ناشر در برنامه‌ای آزمایشی و تفاوت زیاد دریافتی آن‌ها خبر می‌دهد. موضوع فقط سهم مالی رسانه‌ها نیست: هم‌زمان با گسترش پاسخ‌های هوش مصنوعی در جست‌وجو، ناشران می‌گویند ترافیک وب‌سایت‌هایشان کاهش می‌یابد و برخی نیز نحوه محاسبه حق‌السهم خود را نمی‌دانند.

پرداخت گوگل به ناشران چقدر است؟

برنامه آزمایشی گوگل که کمتر از یک سال پیش آغاز شده، به ناشران برای استفاده از محتوایشان در AI Overviews، AI Mode و چت‌بات Gemini پول می‌دهد. به گزارش The Information، ناشران شرکت‌کننده می‌توانند در Google Search Console ببینند محتوایشان چند بار استفاده شده و چه مبلغی دریافت کرده‌اند.

بااین‌حال، مبالغ گزارش‌شده بسیار متفاوت است. برای چند وبلاگ و وب‌سایت کوچک و متوسط، درآمد این برنامه به کمتر از ۰٫۱ درصد درآمد تبلیغاتی آن‌ها می‌رسد. برخی وب‌سایت‌های کوچک نیز طی چند ماه کمتر از هزار دلار دریافت کرده‌اند. در سوی دیگر، یک ناشر گفته است که طی چند ماه ۵۰ تا ۶۰ هزار دلار گرفته و ناشری دیگر از درآمد سالانه بیش از یک میلیون دلار خبر داده است.

این ارقام نشان می‌دهد که تجربه ناشران از برنامه را نمی‌توان با یک رقم واحد توصیف کرد. با وجود امکان مشاهده تعداد دفعات استفاده و مبلغ دریافتی، میزان استفاده به‌تنهایی پاسخ نمی‌دهد که چرا دو ناشر با شرایط متفاوت، مبالغ یکسان یا متفاوت می‌گیرند. گزارش موجود نیز جزئیات بیشتری درباره قراردادهای هر شرکت‌کننده ارائه نمی‌کند.

ابهام در شیوه محاسبه سهم محتوا

طبق گزارش، مبلغ پرداختی به میزان مشارکت هر منبع در شکل‌گیری یک پاسخ هوش مصنوعی وابسته است. اما شماری از ناشران شرکت‌کننده به The Information گفته‌اند نمی‌دانند گوگل این سهم را چگونه محاسبه می‌کند. آن‌ها همچنین گفته‌اند پرداخت‌ها ممکن است از ماهی به ماه دیگر تغییر کند، بی‌آنکه توضیحی درباره علت تغییر دریافت کنند.

این ابهام مهم است، چون یک پاسخ هوش مصنوعی ممکن است از محتوای چندین منبع استفاده کند. برای ناشر، دانستن تعداد دفعات استفاده یک معیار است؛ اما اینکه سهم هر مطلب چه ارزشی دارد و چرا مبلغ نهایی تغییر می‌کند، پرسش دیگری است. گزارش می‌گوید محتوا در موضوعات تخصصی با مخاطبان وفادار، از جمله انیمه و بازی، ظاهراً درآمد بیشتری ایجاد می‌کند؛ بااین‌حال، سازوکار دقیق این تفاوت روشن نیست.

AI Overviews پاسخ‌های هوش مصنوعی گوگل در صفحه جست‌وجو است و AI Mode نیز یکی دیگر از قابلیت‌های هوش مصنوعی این شرکت در جست‌وجو به شمار می‌رود. استفاده از محتوا در چنین پاسخ‌هایی، این پرسش را پیش می‌کشد که در چه شرایطی باید برای محتوای ناشران پول پرداخت شود و ارزش هر منبع چگونه تعیین شود. برنامه کنونی گوگل، طبق گزارش، بر توافق‌های جداگانه با ناشران و چارچوبی استوار است که خود شرکت تعیین می‌کند.

کاهش ترافیک و افزایش فشار حقوقی

گزارش می‌گوید برخی ناشران بزرگ از پیوستن به برنامه خودداری می‌کنند تا گوگل را به پرداخت مبالغ بیشتر ترغیب کنند. این موضع در شرایطی مطرح شده که ترافیک وب‌سایت‌های آن‌ها در حال افت است. چندین مطالعه نیز، به نوشته The Decoder، نشان داده‌اند AI Overviews می‌تواند مراجعه کاربران به وب آزاد را به‌شدت کاهش دهد.

نگرانی ناشران این است که پاسخ آماده در صفحه جست‌وجو ممکن است نیاز کاربر به رفتن به وب‌سایت منبع را کمتر کند؛ در نتیجه، رسانه‌ها هم‌زمان با از دست دادن بخشی از بازدیدکنندگان، برای دریافت پول از استفاده محتوایشان نیز به توافق با گوگل وابسته می‌شوند. این توصیف، موضع و نگرانی ناشران را بازتاب می‌دهد و گزارش ارقام یکسانی از میزان کاهش ترافیک همه وب‌سایت‌ها ارائه نمی‌کند.

اختلاف بر سر استفاده از محتوا پیش‌تر به اقدام‌های حقوقی و نظارتی هم رسیده است. در ژوئیه ۲۰۲۵، ناشران مستقل شکایتی درباره AI Overviews به کمیسیون اروپا ارائه کردند. در سپتامبر همان سال، Penske Media، شرکت مادر Rolling Stone، از گوگل شکایت کرد و از کاهش ترافیک و درآمد تبلیغاتی گفت.

کمیسیون اروپا نیز در دسامبر ۲۰۲۵ تحقیق ضدانحصار درباره این موضوع را آغاز کرد. طبق گزارش، بررسی می‌شود که آیا گوگل با استفاده از محتوای ناشران برای قابلیت‌های هوش مصنوعی، بدون پرداخت کافی یا امکان واقعی برای انصراف، شرایط ناعادلانه‌ای تحمیل می‌کند یا نه. آغاز تحقیق به‌معنای اثبات تخلف نیست؛ پرسش نهاد ناظر این است که شرایط استفاده و گزینه‌های در دسترس ناشران چه اندازه منصفانه‌اند.

مدل توافق‌ها و پیامدهای احتمالی برای گوگل

بر اساس گزارش، یک دادگاه آلمانی حکم داده است که AI Overviews محتوای خود گوگل محسوب می‌شود، نه خلاصه‌ای از مطالب موجود. اگر این برداشت در مراجع دیگر نیز پذیرفته شود، ناشران ممکن است مبنای حقوقی محکم‌تری برای درخواست هزینه مجوز هر بار استفاده از آثارشان در پاسخ‌های هوش مصنوعی پیدا کنند. بااین‌حال، گزارش این احتمال را مطرح می‌کند و نمی‌گوید چنین نتیجه‌ای در همه حوزه‌های قضایی قطعی شده است.

گسترش چنین رویکردی می‌تواند برای گوگل هزینه‌ساز باشد. تعیین دقیق سهم هر منبع در پاسخ‌های تولیدشده با هوش مصنوعی دشوار است و مدیریت پرداخت‌های جداگانه نیز هزینه اداری به همراه دارد. افزون بر این، اگر مبالغ مجوز افزایش یابد، ممکن است بر حاشیه سود شرکت فشار وارد شود. این‌ها پیامدهای احتمالی‌اند که گزارش در صورت گسترش برداشت حقوقی دادگاه آلمان به آن‌ها اشاره می‌کند.

در وضعیت فعلی، گوگل از راه توافق‌های گزینشی با ناشران، امکان انصراف و مدلی که ارزش محتوای هر منبع را تعیین می‌کند، شرایط را مشخص می‌کند. چنین توافق‌هایی به‌جای مذاکره جمعی، ناشران را جداگانه روبه‌روی شرکت قرار می‌دهد. از سوی دیگر، ناشری که کنار می‌کشد ممکن است فشار چندانی وارد نکند، چون منابع دیگر می‌توانند جای محتوایش را در پاسخ‌ها پر کنند؛ ناشری هم که می‌ماند، نرخ تعیین‌شده را می‌پذیرد.

The Decoder این وضعیت را نوعی معضل جمعی برای ناشران توصیف می‌کند: برخی از همکاری سود می‌برند، درحالی‌که بسیاری دریافتی اندکی دارند یا چیزی دریافت نمی‌کنند. اگر ناشران جداگانه مذاکره کنند، توان آن‌ها برای تعیین شرایط مشترک محدود می‌ماند. به باور گزارش، AI Overviews روندی را تشدید می‌کند که در آن محتوای وب درون جست‌وجو به کار می‌رود و کاربران ممکن است کمتر به وب‌سایت‌های اصلی سر بزنند.

این خبر برای چه کسانی اهمیت دارد

این موضوع برای ناشران و رسانه‌هایی اهمیت دارد که محتوایشان در پاسخ‌های هوش مصنوعی استفاده می‌شود، به‌ویژه آن‌هایی که بخشی از درآمدشان به بازدید و تبلیغات وابسته است. برای این گروه، هم مبلغ پرداختی و هم امکان سنجش و اعتراض به نحوه محاسبه آن اهمیت دارد.

ماجرا برای کاربران نیز بی‌ارتباط نیست: گسترش پاسخ‌های هوش مصنوعی در جست‌وجو می‌تواند جایگاه محتوای اصلی ناشران را تغییر دهد. نهادهای ناظر و شرکت‌های فناوری هم با پرسشی دشوار روبه‌رو هستند: چگونه می‌توان استفاده از محتوای وب در محصولات هوش مصنوعی را با شیوه‌ای شفاف و قابل‌اجرا جبران کرد؟ گزارش تازه نشان می‌دهد که تا روشن‌شدن این پاسخ، اختلاف بر سر پول، ترافیک و حق استفاده از محتوا ادامه خواهد داشت.