Google DeepMind، Meta و Isomorphic Labs در طرح سلول مجازی Biohub سرمایه‌گذاری می‌کنند

«سلول مجازی» محور سرمایه‌گذاری تازه‌ای به ارزش ۳۰۰ میلیون دلار از سوی Google DeepMind، Meta و شرکت کشف داروی Isomorphic Labs است؛ این سه مجموعه قرار است از Biohub، سازمان پژوهشی غیرانتفاعی بنیان‌گذاری‌شده به‌دست Mark Zuckerberg و Priscilla Chan، پشتیبانی کنند. این سرمایه بخشی از ابتکاری ۱.۸ میلیارد دلاری برای ایجاد مجموعه‌داده‌های هوش مصنوعی در زیست‌پزشکی است؛ داده‌هایی که به گفته برگزارکنندگان می‌توانند به پژوهشگران امکان دهند پرسش‌های زیستی را به‌شکل دیجیتال مطرح کنند، پیامدها را پیش‌بینی کنند و پاسخ بگیرند.

طرح ۱.۸ میلیارد دلاری برای داده‌های زیستی

به گزارش Reuters، سرمایه‌گذاری سه شرکت در Biohub بخشی از تلاشی گسترده‌تر برای گردآوری و آماده‌سازی داده‌هایی است که در پژوهش‌های زیستی کاربرد دارند. هدف اعلام‌شده این است که این داده‌ها به پژوهشگران کمک کنند راه‌های تازه‌ای برای پیشگیری از بیماری‌ها و مدیریت آن‌ها پیدا کنند. اعلام موجود، جزئیات تقسیم مبلغ ۳۰۰ میلیون دلار میان سرمایه‌گذاران یا زمان‌بندی پرداخت آن را مشخص نمی‌کند.

این سرمایه‌گذاری در کنار منابع دولتی قرار می‌گیرد. وزارت انرژی آمریکا متعهد شده است طی پنج سال آینده بیش از ۵۰۰ میلیون دلار برای این تلاش اختصاص دهد. مؤسسه ملی سلامت آمریکا (NIH) نیز قرار است مجموعه‌داده‌ها، مخازن داده و پایگاه‌های دانش مرتبط را در اختیار طرح بگذارد؛ این منابع حاصل سرمایه‌گذاری فدرال پیشین به ارزش بیش از ۵۰۰ میلیون دلار هستند. به این ترتیب، بخشی از پشتیبانی طرح مالی است و بخشی دیگر به استفاده از منابع پژوهشی موجود مربوط می‌شود.

رقم ۱.۸ میلیارد دلار، اندازه کل ابتکار مورد اشاره است و نباید آن را با سرمایه‌گذاری مستقیم ۳۰۰ میلیون دلاری شرکت‌ها یکی دانست. اعلام Biohub همچنین از همراهی سازمان‌های دولتی و شرکت‌های فناوری و زیست‌پزشکی حکایت دارد؛ همکاری‌ای که قرار است تولید داده و استفاده از آن را در مقیاسی گسترده‌تر ممکن کند.

«سلول مجازی» چه معنایی دارد؟

Biohub در سال ۲۰۱۶ با هدف مقابله با بیماری‌ها تأسیس شد و یکی از اهدافش ساخت «سلول مجازی» است؛ مدلی محاسباتی که پژوهشگران بتوانند با آن شبیه‌سازی انجام دهند. شبیه‌سازی در این زمینه یعنی بررسی رفتار یک سامانه زیستی در محیط دیجیتال، به‌جای آن‌که هر پرسش فقط با آزمایش مستقیم در محیط واقعی بررسی شود. متن اعلام‌شده توضیح نمی‌دهد که این مدل دقیقاً چه اجزایی خواهد داشت یا در چه زمانی آماده می‌شود.

داده‌های زیستی، اطلاعاتی درباره ساختارها و فرایندهای مرتبط با موجودات زنده‌اند. برای ساخت مدلی که بتواند رفتار زیست‌شناسی را پیش‌بینی کند، پژوهشگران به داده‌هایی نیاز دارند که بتوان آن‌ها را در محاسبات به کار گرفت. مجموعه‌داده‌ها، مخازن و پایگاه‌های دانش می‌توانند بخشی از این مواد پژوهشی باشند. هدف طرح، به گفته Biohub، فراهم‌کردن زمینه‌ای برای پرسش‌وپاسخ و پیش‌بینی دیجیتال درباره زیست‌شناسی است؛ اما اعلام موجود، دامنه داده‌های موردنیاز یا روش گردآوری آن‌ها را شرح نمی‌دهد.

از همین رو، «سلول مجازی» در این خبر به‌معنای یک محصول آماده یا مدل هوش مصنوعی منتشرشده نیست. این عنوان به هدف پژوهشی Biohub اشاره دارد: ساخت مدلی پیش‌بینی‌گر از زیست‌شناسی که بتوان با آن آزمایش‌هایی را به‌صورت دیجیتال بررسی کرد. تفاوت این هدف با عرضه یک ابزار مصرفی یا درمان مشخص مهم است؛ در این مرحله، خبر درباره تأمین مالی و زیرساخت پژوهشی است، نه معرفی کاربردی که اکنون در دسترس پژوهشگران یا بیماران باشد.

نقش هوش مصنوعی و همکاری میان‌رشته‌ای

هوش مصنوعی در این ابتکار قرار است در کنار داده‌های زیستی برای مدل‌سازی و پیش‌بینی به کار گرفته شود. در چنین مدلی، رایانه می‌کوشد بر پایه داده‌های در دسترس، رفتار سامانه زیستی را بازنمایی کند. این نوع پیش‌بینی می‌تواند به پژوهشگران کمک کند پیش از انجام برخی آزمایش‌ها، پرسش‌های خود را در محیط دیجیتال بررسی کنند؛ بااین‌حال، این توضیح بیانگر هدف اعلام‌شده طرح است و به‌خودی‌خود به معنای اثبات دقت یا موفقیت مدل نیست.

Alex Rives، مدیر علمی Biohub، در بیانیه این سازمان گفته است که مدل پیش‌بینی دقیق از زیست‌شناسی می‌تواند با فراهم‌کردن امکان انجام دیجیتال آزمایش‌ها، روند کشف علمی را سرعت ببخشد. او همچنین ساخت سلول مجازی را یکی از چالش‌های مهم مرحله بعدی علم توصیف کرده و بر نیاز به هماهنگی در تولید داده در سطح ملی و بین‌المللی تأکید کرده است. این دیدگاه نشان می‌دهد که از نظر Biohub، مسئله فقط توسعه الگوریتم نیست؛ فراهم‌کردن و هماهنگ‌کردن داده‌های زیستی نیز بخش مهمی از کار خواهد بود.

حضور Isomorphic Labs در کنار Google DeepMind و Meta، ترکیبی از شرکت‌های فعال در هوش مصنوعی و کشف دارو را در این سرمایه‌گذاری شکل می‌دهد. بااین‌حال، خبر جزئیاتی درباره نقش اجرایی هر شرکت در ساخت مدل یا نحوه مشارکت آن‌ها در پژوهش‌های Biohub ارائه نمی‌کند. آنچه مشخص است، تعهد مالی مشترک این سه مجموعه در کنار پشتیبانی وزارت انرژی و مشارکت داده‌ای NIH است.

مسیر پیش‌رو و محدودیت‌های اطلاعات موجود

برای ارزیابی نتیجه این طرح، میزان سرمایه‌گذاری به‌تنهایی کافی نیست. در خبر منتشرشده، زمان‌بندی ساخت سلول مجازی، نوع دقیق داده‌هایی که وارد آن خواهند شد و معیارهای سنجش دقت پیش‌بینی‌ها اعلام نشده است. همچنین اطلاعاتی درباره دسترسی پژوهشگران بیرونی به سامانه یا نحوه استفاده از آن در مطالعات بیماری‌ها ارائه نشده است. بنابراین، در حال حاضر می‌توان از یک برنامه پژوهشی و مالی بزرگ سخن گفت، اما نه از سامانه‌ای که توانایی‌هایش به‌طور مستقل ارزیابی شده باشد.

اهمیت داده در چنین طرحی از این جهت است که مدل‌های پیش‌بینی به اطلاعات ورودی وابسته‌اند. همکاری اعلام‌شده میان Biohub، سرمایه‌گذاران و نهادهای فدرال می‌تواند منابع مختلف را در یک ابتکار گرد هم آورد؛ اما خبر حاضر میزان کامل داده‌های قابل استفاده یا چگونگی یکپارچه‌سازی آن‌ها را روشن نمی‌کند. همین مسائل، در کنار توسعه خود مدل، از پرسش‌هایی هستند که با پیشرفت طرح اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

در نتیجه، خبر بیش از آن‌که معرفی یک فناوری آماده باشد، نشانه آغاز پشتیبانی مالی و نهادی از پروژه‌ای بلندپروازانه در مرز هوش مصنوعی و زیست‌شناسی است. وعده اصلی آن، انتقال بخشی از بررسی‌های زیستی به فضای دیجیتال و کمک به پژوهش درباره پیشگیری و مدیریت بیماری‌هاست؛ نتیجه عملی این وعده به توسعه مدل، کیفیت داده‌ها و هماهنگی میان شرکای طرح وابسته خواهد بود.

این خبر برای چه کسانی اهمیت دارد

این خبر برای پژوهشگران زیست‌شناسی و پزشکی اهمیت دارد، زیرا Biohub می‌خواهد ابزاری برای شبیه‌سازی و پیش‌بینی فرایندهای زیستی بسازد و در این مسیر به داده‌های پژوهشی گسترده متکی است. شرکت‌های فعال در هوش مصنوعی و کشف دارو نیز می‌توانند از روند شکل‌گیری همکاری میان بخش خصوصی و نهادهای دولتی در این حوزه پیروی کنند. برای خوانندگان عمومی، نکته اصلی این است که «سلول مجازی» هنوز هدف یک پروژه پژوهشی است، نه محصولی آماده یا درمانی که عرضه شده باشد.