دادگاه آخن گوگل را مسئول پاسخ‌های نادرست هوش مصنوعی دانست

مسئولیت گوگل در هوش مصنوعی با رأی تازه دادگاه منطقه‌ای آخن در آلمان وارد مرحله تازه‌ای شده است: این دادگاه انتشار سه پاسخ نادرست قابلیت AI Mode را ممنوع کرده و برای هر بار نقض دستور، جریمه‌ای تا ۲۵۰ هزار یورو در نظر گرفته است. تصمیمی که روز پنجشنبه ۲ مهر ۱۴۰۵ صادر شد، به استدلال پیشین دادگاه مونیخ تکیه دارد؛ استدلالی که پاسخ‌های تولیدشده هوش مصنوعی را محتوای خود Google می‌داند، نه صرفاً اطلاعاتی که موتور جست‌وجو از دیگران پیدا کرده است.

این پرونده بر سر ادعاهای نادرستی است که به اعتبار حرفه‌ای یک پزشک لطمه می‌زد. در کنار پرونده پیشین مونیخ، رأی آخن نشان می‌دهد برخی دادگاه‌های آلمان ممکن است رویکردی مشترک درباره مسئولیت حقوقی پاسخ‌های تولیدشده در جست‌وجوی هوش مصنوعی پیدا کنند. بااین‌حال، حکم آخن هنوز نهایی نیست و Google می‌تواند به آن اعتراض کند.

مسئولیت گوگل در هوش مصنوعی؛ از مونیخ تا آخن

دادگاه منطقه‌ای مونیخ در اواخر ماه مه اعلام کرد Google در برابر محتوای خلاصه‌های تولیدشده با هوش مصنوعی در نتایج جست‌وجو مسئولیت مستقیم دارد. در آن پرونده، پاسخ‌های AI Overviews به‌اشتباه دو ناشر مستقر در مونیخ را به طرح‌های کلاه‌برداری مرتبط کرده بود. قضات این پاسخ‌ها را صرفاً نتیجه جست‌وجو یا بازتاب گفته‌های دیگران ندانستند، بلکه آن‌ها را اظهارات خود Google تلقی کردند.

این برداشت، مرز میان «پیدا کردن» اطلاعات و «تولید محتوای تازه» را مهم می‌کند. اگر پاسخ سامانه، با ترکیب اطلاعات وب‌سایت‌های مختلف، ادعایی جدید بسازد، ممکن است شرکت نتواند تنها با تکیه بر نقش واسطه‌ای موتور جست‌وجو از مسئولیت آن کنار بکشد.

Google در آن پرونده اعلام کرده بود که به رأی مونیخ اعتراض می‌کند، اما به گزارش The Decoder، اعتراض به صدور رأی از دادگاه بالاتر منتهی نشد و پرونده با توافق پایان یافت. معلوم نیست چرا توافق حاصل شد یا آیا پولی میان طرفین ردوبدل شده است. Google و ناشر درگیر پرونده درباره موضوع اظهارنظر نکردند و دادگاه نیز از توضیح درباره پیامدهای گسترده‌تر رأی خودداری کرد. در نتیجه، دادگاه بالاتری هنوز درباره استدلال مونیخ نظر نداده است.

پاسخ‌های ساختگی درباره یک پزشک

پرونده آخن به قابلیت AI Mode مربوط می‌شود؛ ابزاری که پاسخ‌های تولیدشده با هوش مصنوعی را در جست‌وجو ارائه می‌کند. پزشک شاکی پیش‌تر رئیس پزشکان و استاد نورورادیولوژی بود و تا اواخر ژوئن ۲۰۲۶ در این سمت کار می‌کرد. روز جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵، یکی از همکارانش به او اطلاع داد که پاسخ Google درباره علت ترک سمتش، او را به تعرض جنسی به منشی‌اش متهم کرده است.

به گزارش The Decoder، جست‌وجوهای بعدی با واژه‌هایی مانند «تعلیق»، «اخراج» و «رسیدگی قضایی» نیز پاسخ‌های مفصل و نادرستی تولید کردند. سامانه حتی جزئیاتی از روند حقوقی را مطرح کرد، درحالی‌که این اتهام‌ها و رسیدگی‌ها ارتباطی با پزشک نداشتند. بنا بر بررسی دادگاه، پرونده کیفری مورد اشاره در واقع علیه استاد دانشگاه دیگری تشکیل شده بود و AI Mode این رویدادها را به پزشک شاکی نسبت داده بود.

پزشک در اواخر اوت شرح خطا را برای Google فرستاد و خواستار حذف محتوا شد. شرکت در اواسط سپتامبر اعلام کرد اقدامی نخواهد کرد. درخواست رسمی حقوقی که همان روز ارسال شد نیز به حذف پاسخ‌ها نینجامید؛ دادگاه گفته است متن‌های نادرست همچنان در دسترس بودند.

دادگاه از Google انتظار بررسی پاسخ‌ها را دارد

دادگاه آخن با صدور دستور فوری، Google را از انتشار دوباره سه نسخه مورد اختلاف منع کرد. قضات پیش از صدور دستور، جلسه‌ای برای شنیدن دفاع شرکت برگزار نکردند و دلیل اقدام فوری را خطر آسیب جدی به اعتبار حرفه‌ای پزشک دانستند. اگر Google دستور را نقض کند، ممکن است برای هر تخلف تا ۲۵۰ هزار یورو جریمه شود.

بخش مهم رأی، استناد مستقیم به منطق دادگاه مونیخ است. به نوشته دادگاه آخن، Google با ارائه جست‌وجوی مبتنی بر هوش مصنوعی مسئول پاسخ‌هایی است که در این فرایند تولید می‌شوند. قضات همچنین پاسخ‌های AI را «اظهارات مستقل، تازه و محتوایی» توصیف کردند که از ارزیابی و ترکیب مطالب چند وب‌سایت به دست می‌آیند.

دادگاه گفت Google امکان بررسی چنین پاسخ‌هایی را دارد؛ برای نمونه، می‌تواند متن تولیدشده را با وب‌سایت‌هایی که از آن‌ها استفاده کرده مقایسه کند. در این پرونده، به نظر قضات، اگر شرکت اعتراض پزشک را با پاسخ هوش مصنوعی تطبیق می‌داد، سامانه می‌توانست خطا را تشخیص دهد. این برداشت، مسئولیت را فقط به اصلاح پاسخ پس از اعتراض محدود نمی‌کند و بر امکان کنترل خروجی نیز تأکید دارد.

پیامدهای احتمالی برای جست‌وجوی هوش مصنوعی

دو پرونده پرسشی گسترده‌تر را مطرح می‌کنند: اگر پاسخ‌های AI Overviews و AI Mode محتوای تولیدشده خود Google محسوب شوند، چه مسئولیتی در برابر اطلاعات نادرست یا آسیب‌زننده بر عهده شرکت قرار می‌گیرد؟ چنین رویکردی می‌تواند برای شرکت‌هایی که پاسخ‌های تولیدشده ارائه می‌کنند، هزینه بررسی و مدیریت حقوقی را افزایش دهد؛ به‌ویژه چون پاسخ‌ها ممکن است با جست‌وجوهای متفاوت تغییر کنند.

مسئله فقط ادعاهای نادرست درباره اشخاص نیست. اگر پاسخ‌های هوش مصنوعی محتوای مستقل Google تلقی شوند، ناشرانی که نوشته‌هایشان در تولید این پاسخ‌ها به کار می‌رود نیز ممکن است در آینده ادعاهایی مطرح کنند. این موضوع در پرونده‌های مونیخ و آخن بررسی نشده و فعلاً در حد پیامد احتمالی است، اما می‌تواند به بحث درباره استفاده از محتوای ناشران و اقتصاد جست‌وجوی هوش مصنوعی گره بخورد.

در عین حال، توافق پرونده مونیخ مانع آن شد که دادگاه بالاتری درباره استدلال آن تصمیم بگیرد. حکم آخن، با وجود هم‌سویی با آن رأی، هنوز نهایی نیست. بنابراین فعلاً نمی‌توان گفت موضع حقوقی قطعی در آلمان شکل گرفته است؛ اما تکرار این استدلال در دو دادگاه منطقه‌ای، فشار را بر Google برای روشن کردن راهبردش در برابر پاسخ‌های نادرست افزایش می‌دهد.

این خبر برای چه کسانی اهمیت دارد

این پرونده برای کاربران جست‌وجوی هوش مصنوعی مهم است، چون نشان می‌دهد پاسخ خودکار می‌تواند ادعاهایی بسازد که به‌اشتباه به اشخاص نسبت داده شوند و پیامد حقوقی داشته باشند. ناشران نیز باید روند پرونده را دنبال کنند، زیرا تعیین اینکه پاسخ AI محتوای پلتفرم است یا بازتاب منابع دیگر، ممکن است بر حقوق آنان اثر بگذارد. برای Google و دیگر شرکت‌های فعال در این حوزه، پرسش اصلی این است که چه میزان بررسی و اصلاح پیش از انتشار از نظر دادگاه‌ها لازم خواهد بود؛ پرسشی که رأی نهایی در این پرونده هنوز به آن پاسخ نداده است.