استارتاپ بریتانیایی نشان «کتاب بدون هوش مصنوعی» راه‌اندازی می‌کند

«کتاب بدون هوش مصنوعی» ممکن است به‌زودی نشانی مشخص روی جلد داشته باشد: استارتاپ بریتانیایی Books by People اعلام کرده با دریافت تأیید اداره مالکیت فکری بریتانیا، می‌تواند نشانی برای معرفی کتاب‌های نوشته‌شده به دست انسان عرضه کند. این طرح در واکنش به نگرانی‌های تازه درباره استفاده از هوش مصنوعی در نویسندگی شکل گرفته و هدفش آن است که خواننده بتواند هنگام انتخاب کتاب، درباره منشأ نگارش آن اطلاعاتی روشن‌تر داشته باشد.

این نشان که به شکل اثر انگشت طراحی شده، قرار است روی جلد کتاب‌های تأییدشده قرار بگیرد. به گفته Esme Dennys، هم‌بنیان‌گذار Books by People، انتخاب خواندن کتاب‌های تولیدشده با هوش مصنوعی یا دوری از آن‌ها حق خوانندگان است؛ این برنامه می‌خواهد امکان انتخاب آگاهانه‌تری فراهم کند. با این حال، طرح نه ممنوعیت کتاب‌های تولیدشده با هوش مصنوعی است و نه تلاشی برای محدودکردن انتشار آن‌ها.

نشان کتاب بدون هوش مصنوعی چگونه کار می‌کند؟

در برخی برنامه‌های پیشین، از جمله Human Authored، نویسنده با تکیه بر اظهارنامه و صداقت خود اعلام می‌کند که در روند آماده‌سازی اثر از هوش مصنوعی استفاده نکرده است. Books by People می‌گوید برای افزودن مراحل بررسی به این سازوکار، از نویسنده اظهارنامه می‌گیرد و دست‌نوشته را با نرم‌افزار اختصاصی خود ارزیابی می‌کند.

بررسی به متن نهایی محدود نمی‌شود. این نهاد همچنین پیش‌نویس‌های اولیه و مواد پژوهشی‌ای را که نویسنده و ویراستار ارائه می‌کنند، به‌صورت دستی بررسی می‌کند تا نشانه‌هایی از روند نگارش انسانی را بیابد. منظور از این نشانه‌ها، به گفته Dennys، چیزهایی است که بتواند نشان دهد اثر طی فرایندی طبیعی، با نوشتن و بازنویسی، شکل گرفته است.

بنابراین، بر اساس توضیح منتشرشده، صدور نشان به مجموعه‌ای از مراحل وابسته است: اظهار نویسنده، بررسی نرم‌افزاری و ارزیابی اسناد و پیش‌نویس‌ها. خبر جزئیاتی درباره شیوه عملکرد نرم‌افزار یا معیارهای دقیق تصمیم‌گیری ارائه نمی‌کند. این موضوع مهم است، چون نشان باید نه‌فقط ادعایی روی جلد، بلکه نتیجه فرایندی باشد که ناشر و خواننده بتوانند به آن اعتماد کنند.

مدل درآمدی و زمان عرضه نخستین نشان

Books by People از ناشران حق عضویت ثابت می‌گیرد و برای هر کتابی که برای دریافت نشان معرفی می‌شود، هزینه جداگانه‌ای دریافت خواهد کرد. تاکنون پنج ناشر به این برنامه پیوسته‌اند. این استارتاپ انتظار دارد نخستین کتاب دارای نشان تا پایان سال روی جلد خود آن را داشته باشد.

پیوستن ناشران برای طرح اهمیت عملی دارد: این نشان زمانی در اختیار خوانندگان قرار می‌گیرد که ناشرانی آن را برای آثار خود به کار ببرند و هزینه بررسی کتاب‌ها را بپذیرند. اعلام تأیید اداره مالکیت فکری بریتانیا نیز به Books by People اجازه داده است نشان را توزیع کند؛ اما در گزارش، این تأیید به‌عنوان ارزیابی دولتی از دقت فنی روش بررسی توصیف نشده است.

از این رو، موفقیت این برنامه فقط به طراحی یک نماد روی جلد بستگی ندارد. خوانندگان باید بدانند نشان دقیقاً چه چیزی را گواهی می‌کند و ناشران باید تشخیص دهند که هزینه و مراحل درخواست آن برای آثارشان قابل‌قبول است. نخستین کتاب‌های تأییدشده می‌توانند نشان دهند این فرایند در عمل چگونه اجرا می‌شود، اما هنوز جزئیات بیشتری از معیارها و نحوه بررسی عمومی نشده است.

رسوایی‌های هوش مصنوعی و دغدغه اصالت در نشر

طرح جدید در دوره‌ای مطرح شده که صنعت نشر با چند ماجرای پرحاشیه درباره استفاده احتمالی از هوش مصنوعی روبه‌رو بوده است. به گزارش WIRED، یک کارگزار ادبی معامله‌ای برای انتشار کتاب را که ارزش آن بنا بر گزارش‌ها دو میلیون دلار بوده لغو کرد؛ ناشری نیز رمانی را از بازار جمع کرد و خوانندگانی مدعی شدند داستان کوتاهی که جایزه گرفته، با هوش مصنوعی تولید شده است. این موارد به‌تنهایی اثبات نمی‌کنند که هر اثر مورد بحث به‌طور کامل با ماشین نوشته شده، اما توجه را به چگونگی افشای نقش هوش مصنوعی در تولید کتاب‌ها جلب کرده‌اند.

در عین حال، نگرانی فعالان نشر لزوماً این نیست که هوش مصنوعی نویسندگان را به‌طور کامل جایگزین کند. به گفته افراد این صنعت که با WIRED گفت‌وگو کرده‌اند، برخی گمان می‌کنند تعداد کمی از مخاطبان در نهایت خواهان خواندن کتاب‌های تولیدشده با ماشین باشند. این نگاه، بحث را از رقابت صرف بر سر سرعت یا هزینه تولید به موضوع تجربه خواندن و پیوند عاطفی مخاطب با اثر می‌برد.

Ted Chiang، نویسنده داستان‌های علمی‌تخیلی، به WIRED گفته آگاهی از چگونگی ساخته‌شدن یک اثر می‌تواند بر تجربه مخاطب اثر بگذارد. او برای توضیح دیدگاهش تصویری از تماشای نوار نقاله‌ای به کار برد که نوشته‌ها پی‌درپی از آن بیرون می‌افتند؛ از نظر او، وقتی خواننده چنین تصوری از روند تولید داشته باشد، ممکن است درگیرشدن عاطفی با هر اثر برایش دشوارتر شود. داستان کوتاه سال ۱۹۹۸ او، Story of Your Life، مبنای اقتباس سینمایی Arrival قرار گرفت.

این خبر برای چه کسانی اهمیت دارد

این برنامه برای خوانندگانی اهمیت دارد که هنگام انتخاب کتاب می‌خواهند از نقش انسان در نگارش آن مطمئن‌تر شوند؛ همچنین برای ناشران و نویسندگانی که اصالت فرایند خلاقانه را بخشی از معرفی اثر می‌دانند. از سوی دیگر، کسانی که به ابزارهای هوش مصنوعی در نویسندگی علاقه دارند، ممکن است این نشان را راهی برای تمایز آثار انسانی از کتاب‌های تولیدشده با ماشین ببینند، نه نشانه‌ای از ممنوعیت آن آثار.

برای صنعت نشر، مسئله اصلی این است که آیا فرایند بررسی Books by People می‌تواند اعتماد عمومی را به دست آورد و شمار بیشتری از ناشران را جذب کند یا نه. پنج ناشر نخست، هزینه عضویت و ارزیابی، و عرضه نخستین کتاب تا پایان سال، نخستین نشانه‌های اجرایی این طرح خواهند بود. تا آن زمان، نشان اثر انگشت بیشتر وعده‌ای برای شفافیت است تا معیاری تثبیت‌شده در بازار کتاب.